حسين علوى مهر

63

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

انجيل ، مراجعه به علوم و كشفيات جديد ، عقل و منابع ديگر بيان شده است ، اما آنچه در رأس همهء اينها قرار دارد و از منابع اوليه و مهم‌ترين آنها محسوب مىشوند عبارتند از : منبع عقلى و منبع نقلى . منظور از نقل چيست ؟ منابع نقلى از ديدگاه شيعه عبارتند از : قرآن ، روايات نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، روايات ائمهء معصومين عليهم السّلام . و از ديدگاه اهل سنت عبارتند از : قرآن ، روايات نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، اقوال صحابه و تابعين . بر همين اساس در روش‌هاى تفسيرى به چهار روش مهم پرداخته مىشود : 1 . منهج يا روش قرآنى ( تفسير قرآن به قرآن ) . 2 . منهج يا روش روايى ( تفسير قرآن به روايات ) . 3 . منهج يا روش عقلى . 4 . منهج يا روش اجتهادى ( جامع ) . لازم به يادآورى است كه منظور از بيان هر يك از اين روش‌ها ، انحصار تفسير قرآن در يكى از آنها نيست ؛ مانند « روش قرآنى » بدون در نظر گرفتن سنت و روايات يا بالعكس ، زيرا روش انحصارى همواره با ركود و جمود همراه بوده و محكوم مىباشد ، بلكه منظور از بيان روش‌ها اين است كه مفسر با چه منابع و شيوه‌هاى معتبرى مىتواند قرآن را تفسير كند . در تفسير اجتهادى بيان خواهد شد كه كامل‌ترين روش تفسيرى ، روش اجتهادى است كه از تمام منابع استفاده مىشود . معيارهاى تفسير با توجه به مطالب فوق مىتوان گفت : تفسير صحيح و كامل آن است كه داراى معيارهاى زير باشد : الف . بر اساس منابع صحيح و معتبر ( قرآن كريم ، روايات و بهره‌ورى از عقل سالم و فطرى ) باشد .